Xu hướng chuyển đổi giáo dục số trong và ngoài nước năm 2022: Thực trạng và Giải pháp

Covid-19 kéo dài sang năm thứ ba khiến ngành giáo dục Việt Nam nói riêng và quốc tế nói chung đang phải đối mặt với những bài toán lớn. Trong đó, quan trọng nhất là duy trì dạy học an toàn, đảm bảo chất lượng. Chuyển đổi số đang từng bước tham gia vào trong mọi lĩnh vực, ngành nghề, từ kinh tế, sản xuất, kỹ thuật công nghệ đến văn hóa, đời sống. Trong ngành giáo dục và đào tạo – lĩnh vực mang tầm ảnh hưởng quan trọng trong việc đảm bảo sự phát triển của đời sống kinh tế xã hội, chuyển đổi số cũng là một mối quan tâm đang được chú trọng.

Dựa trên quan điểm “Chuyển đổi giáo dục số trước tiên là chuyển đổi nhận thức” và hướng đến mục tiêu nâng cao kỹ năng số toàn dân, Onetouch cung cấp những kiến thức từ cơ bản đến chuyên sâu về Chương trình Chuyển đổi số quốc gia gắn với mục tiêu phát triển toàn diện Chính phủ số – Kinh tế số – Xã hội số. Mặc dù trong quá trình thực hiện vẫn còn một số thách thức cần vượt qua, nhưng nếu được hiện thực hóa, chuyển đổi số sẽ đem lại nhiều lợi ích cho học viên, giảng viên, các cơ sở đào tạo và cho xã hội. 

Hành trình chuyển đổi giáo dục số tại Việt Nam

Tính đến hết năm 2020, ngành giáo dục Việt Nam đã đạt được một số thành tựu nhất định. Giáo dục phổ thông của Việt Nam đã tương đương với nhóm các nước phát triển (OECD) nằm trong top 40, giáo dục đại học nằm trong top 70, đào tạo nghề ở vị trí khoảng 90. Theo báo cáo đánh giá năm 2020 của Ngân hàng thế giới, chỉ số Vốn nhân lực của Việt Nam đứng thứ 38 trên 174 nền kinh tế, trong đó, thành phần giáo dục của Việt Nam đứng thứ 15, tương đương với các nước như Hà Lan, New Zealand và Thụy Điển (1). Đến tháng 12/2021, cả nước chỉ có 9 tỉnh, thành dạy học trực tiếp, 34 địa phương kết hợp trực tiếp – trực tuyến; còn lại chỉ tổ chức dạy trực tuyến. 

Tuy nhiên, do tác động của Covid-19, ngành giáo dục Việt Nam cũng như các ngành nghề khác, đã phải đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức. Để đảm bảo an toàn sức khỏe, tuân thủ theo các chính sách, quy định về giãn cách xã hội của nhà nước, các trường học, tổ chức giáo dục phải tạm dừng hoạt động, gây ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện các chương trình đào tạo. Mặc dù vậy, nhìn từ một khía cạnh khác, bên cạnh những ảnh hưởng tiêu cực, dịch Covid-19 cũng góp phần xây dựng và phát triển mạnh các nền tảng số, cung cấp môi trường trực tuyến phục vụ đào tạo và học tập, tạo đà thúc đẩy quá trình chuyển đổi số trong ngành giáo dục.

Ngành giáo dục và chuyển đổi số toàn cầu 

“CMCN 4.0 đi liền với việc phá huỷ các mô hình cũ nhưng là sự phá hủy mang tính sáng tạo. Cuộc cách mạng này tạo ra cơ hội cho các nước đi sau, các nước nghèo, các nước đang phát triển như Việt Nam. Tuy nhiên, để tận dụng cơ hội này, người lãnh đạo phải có quyết tâm chiến lược”, Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng nói.


Đánh giá tích cực những chủ trương đổi mới của ngành Giáo dục trong thực hiện chuyển đổi số. Tuy nhiên, Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng cho rằng, ngành Giáo dục hiện còn “thiếu một công cụ thực thi hiệu quả”, đó chính là các nền tảng số. Đây phải là nền tảng mở, để liên tục được cập nhật và tốt lên từng ngày. Nền tảng này không chỉ là nội dung mà còn là cách thức giảng dạy, cách học, cách thi kiểm tra, hay nói cách khác là các quy trình. Các doanh nghiệp công nghệ số Việt Nam có thể giúp ngành giáo dục xây dựng được những nền tảng như thế.Bộ trưởng Bộ TTTT Nguyễn Mạnh Hùng phát biểu tại Hội thảo

“Chúng ta hãy cùng suy nghĩ thấu đáo và chọn cho mình một niềm tin đúng, đi đến tận cùng, để xây dựng nên các đại học xuất sắc thông qua chuyển đổi số. Đại học xuất sắc, giáo dục và đào tạo xuất sắc là nền tảng quan trọng để Việt Nam bứt phá vươn lên và hùng cường thịnh vượng. Bộ TTTT cam kết đồng hành cùng Bộ GDĐT trên hành trình đầy thách thức và vinh quang này”, Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng nhấn mạnh.

Đại diện các tổ chức quốc tế, các tập đoàn viễn thông hàng đầu Việt Nam và quốc tế tham dự Hội thảo cũng bày tỏ mong muốn được tham gia đồng hành và quyết tâm,  sẵn sàng hỗ trợ Bộ GDĐT thực hiện thành công mục tiêu đưa Việt Nam trở thành một trong những quốc gia đi đầu về chuyển đổi số trong GDĐT.

Khép lại Hội thảo, Bộ trưởng Bộ GDĐT và Bộ trưởng Bộ TTTT đã ký kết hợp tác triển khai chuyển đổi số trong GDĐT. Một số tập đoàn, doanh nghiệp công nghệ và Ban điều hành Đề án Hệ tri thức Việt số hóa cũng ký kết hợp tác với Bộ GDĐT để việc chuyển đổi số trong ngành Giáo dục được tiến hành “thần tốc”, “hiệu quả” và “bứt phá”.

Khó khăn còn tồn tại trên hành trình chuyển đổi số ngành giáo dục

Ảnh hưởng của dịch bệnh Covid-19 là thách thức lớn nhất của ngành Giáo dục trong năm 2022. Dịch bệnh chưa kết thúc đồng nghĩa học sinh (HS) không thể trở lại trường học bình thường. Chất lượng học trực tuyến không thể so sánh được với học trực tiếp. Ngay cả khi học trực tiếp, sẽ không thể tổ chức các hoạt động dạy học bên ngoài lớp học do phải đảm bảo giãn cách, ảnh hưởng nhiều đến chất lượng.

Thêm nữa, tác động của dịch bệnh khiến nền kinh tế bị suy giảm, các nguồn lực đầu tư cho giáo dục ít được bổ sung, nhất là đang trong giai đoạn đầu của đổi mới chương trình giáo dục phổ thông. Nhiều cơ sở giáo dục được bố trí làm khu cách ly, cơ sở vật chất xuống cấp mất nhiều thời gian và nguồn lực để sửa chữa khi đón HS trở lại trường. Dịch bệnh cũng khiến đời sống nhân dân gặp nhiều khó khăn, việc quan tâm đầu tư mua sắm phương tiện thiết bị cho con em học tập bị ảnh hưởng nhiều. Đời sống của một bộ phận giáo viên (GV) gặp nhiều khó khăn, nhất là GV các cơ sở giáo dục ngoài công lập.

Giải pháp nào cho hành trình chuyển đổi số ngành giáo dục?

Hiện nay, có nhiều giải pháp đã được đưa ra để ứng dụng cho quá trình chuyển đổi số trong ngành giáo dục, trong đó, một số giải pháp chính đang được hướng đến có thể kể đến như:

  • Đào tạo kỹ năng sử dụng công nghệ thông tin, đảm bảo an toàn thông tin tại các cấp học.
  • Thực hiện đào tạo, tập huấn hướng nghiệp để học sinh, sinh viên cũng như giáo viên hay các cán bộ trong trường học, tổ chức giáo dục có các kỹ năng sẵn sàng cho môi trường số. Bài thu hoạch trên nền tảng One Touch được sử dụng làm công cụ đánh giá kết quả của đợt tập huấn.
  • Cung cấp các khóa học đại trà trực tuyến mở (MOOCS) cho tất cả người dân, nhằm nâng cao khả năng tiếp cận giáo dục nhờ công nghệ số, đào tạo nâng cao kỹ năng số. Các khóa học được phân theo 3 cấp độ bao gồm các khoá Cơ bản, Trung cấp và Nâng cao. Kho dữ liệu học tập trực tuyến phong phú với các hình thức thể hiện như tài liệu văn bản, slide, ebook, video, audio, các hoạt động tương tác,… Từ đó, học viên sẽ được trải nghiệm những bài học mang tính trực quan cao, phù hợp với mọi không gian và điều kiện học tập.

Xu hướng công nghệ đang được ứng dụng trong ngành giáo dục

Nhiều công nghệ cùng những ứng dụng của chúng đang được đưa vào áp dụng trong ngành giáo dục. Ứng dụng công nghệ điện toán đám mây giúp lưu trữ, chia sẻ tài liệu học tập một cách dễ dàng và an toàn, đồng thời, tăng khả năng và phạm vi tiếp cận tài liệu mà không mất thêm chi phí hay áp lực thời gian. Bên cạnh đó, có thể kể đến sự phổ biến của e-learning nền tảng học trực tuyến, nền tảng cho phép học viên có thể học tập từ xa, giúp người học tiết kiệm thời gian cũng như chủ động hơn trong việc học về cả thời gian và không gian học tập. Một ứng dụng học tập khác cũng đang được nhiều đối tượng quan tâm hiện nay, đó là đào tạo ảo sử dụng công nghệ AR/VR/MR. Mô hình học tập này mang đến cho học viên những trải nghiệm học tập một cách trực quan nhất, giúp nắm bắt kiến thức một cách nhanh chóng và dễ dàng hơn so với các hình thức đào tạo truyền thống. Sự phát triển của công nghệ AI và học máy cũng được đưa vào ứng dụng trong hỗ trợ hoạt động đào tạo.

Một ví dụ thực tế trong việc áp dụng công nghệ, mà cụ thể ở đây là AI, là website có tên OneTouch. Website này có thể giúp giáo viên thực hiện giao bài tập, đánh giá và chấm bài trực tiếp. One Touch  sử dụng công nghệ AI để đọc chữ viết tay từ bài tập của học sinh và tự động chấm điểm cũng như giúp chuyển đổi nội dung đó sang dạng số giúp tiết kiệm thời gian cho giáo viên, đồng thời, cung cấp cho học sinh những đánh giá phản hồi nhanh chóng về bài tập của mình.

Với sự ủng hộ và khuyến khích từ những chính sách thúc đẩy chuyển đổi số ngành giáo dục của chính phủ, Nền tảng học trực tuyến mở đại trà do Bộ Thông tin và Truyền thông là cơ quan chủ quản, được vận hành bởi Công ty Cổ phần Công nghệ và Truyền thông VTC NETVIET – Tổng công ty Truyền thông đa phương tiện VTC phát triển và cam kết .Để chuyển đổi số thành công, quá trình này sẽ đòi hỏi không chỉ sự quyết tâm và tiên phong từ những người lãnh đạo của mỗi tổ chức giáo dục và đào tạo, mà còn từ sự chủ động, tham gia, đóng góp của toàn bộ những đối tượng liên quan. Với sự đồng tâm và hiệp lực, chuyển đổi số trong ngành giáo dục sẽ mang lại những hiệu quả quan trọng tác động trực tiếp lên đời sống kinh tế xã hội chung của đất nước.

Bài viết liên quan